Density-based Clustered Airline Network Carriers and Efficiency Comparison with Robust DEA

Yasin Kütük

doi:10.37241/jatss.2025.138

Yazarlar

Yasin Kütük Gebze Teknik Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü, Kocaeli/Türkiye https://orcid.org/0000-0003-2304-8309

DOI:

https://doi.org/10.37241/jatss.2025.138

Anahtar Kelimeler:

havacılık- havacılık sanayi- hava yolu şirketleri- veri zarflama analizi- k-ortalamalar kümeleme analizi- gözetimsiz yapay öğrenme

Özet

Giriş: Bu araştırmada, havayolu ağ taşıyıcısı (network carrier) kavramı ve yapısal özellikleri incelenmektedir. Ağ taşıyıcısı kavramı kapsamında, birincil yapı yüksek konfor seviyesi ve yüksek bilet ücretleri sunan tam hizmet taşıyıcısı (full service carrier) olarak, ikincil yapı ise düşük konfor seviyesi ve düşük bilet ücretleri sunan düşük maliyetli taşıyıcı (low cost carrier) olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada, havayolu yeniden yapılanmasına ilişkin üç temel kavram ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

Yöntem: Havayolu taşıyıcılarını analiz etmek amacıyla Dirençli Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi kullanılmıştır. Analizde iki çıktı ve dört girdi dikkate alınmıştır. Çıktılar: taşınan yolcu sayısı (PC) ve yolcu kilometresi (PKF); girdiler ise: bin yolcu ton-kilometresi (PTK), mevcut koltuk kilometresi (ASK), yolcu doluluk oranı (PLF) ve bin kilometre uçuş mesafesi (KF) olarak belirlenmiştir.

Sonuçlar ya da Bulgular: Belirlenen havayolu şirketlerinin, ağ taşıyıcısı stratejisini uygulayanlar arasından seçilenlerin etkinlik düzeyleri ve bu düzeylerin tutarlılığı söz konusu parametreler aracılığıyla hesaplanmıştır. Verimlilik analizlerinin sonuçları, havayollarının çoğunun verimliliklerinde zamanla ilgili küçük düşüşler sergilediğini, en iyi performans gösteren iki düşük maliyetli havayolunun ise bu performansını sürdürdüğünü göstermektedir. Firmaların verimlilik düzeyleri ve istikrarlarına göre “daha iyi”, “biraz iyi” ve “en kötü” olmak üzere üç kategoriye ayrılması, k-means kümeleme yöntemi ve değişim katsayısı kullanılarak yapılmıştır.

Tartışma ya da Yapılan Çıkarımlar: Bu çalışma, havayolu taşıyıcısı olarak faaliyet gösteren havayolu şirketlerinin etkinliğini ve bu etkinliğin tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Veri Zarflama Analizi yönteminden yararlanmakta; bu stratejik yaklaşımın etkililiğine dair önemli bulgular sunmaktadır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Acar, A. Z., & Karabulak, S. (2015). Competition between full service network carriers and low cost carriers in Turkish airline market. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 207, 642–651. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.10.134 DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.10.134

Air Transport Action Group. (2008). The economic and social benefits of air transport 2008. Air Transport Action Group.

Caves, R. E. (1962). Air transport and its regulators: An industry study (Vol. 120). Harvard University Press.

Chan, D. (2000). The development of the airline industry from 1978 to 1998: A strategic global overview. Journal of Management Development, 19(6), 489–514 DOI: https://doi.org/10.1108/02621710010372891

Evangelho, F., Huse, C., & Linhares, A. (2005). Market entry of a low-cost airline and impacts on the Brazilian business travelers. Journal of Air Transport Management, 11(2), 99–105. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2004.09.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2004.09.005

Graham, B., & Vowles, T. M. (2006). Carriers within carriers: A strategic response to low-cost airline competition. Transport Reviews, 26(1), 105–126. https://doi.org/10.1080/01441640500179377 DOI: https://doi.org/10.1080/01441640500179377

Jordan, W. A. (1970). Airline regulation in America: Effects and imperfections. Johns Hopkins Press

Kimes, S. E., & Young, F. S. (1997). The shuttle by United. Interfaces, 27(3), 1–13. https://doi.org/10.1287/inte.27.3.1 DOI: https://doi.org/10.1287/inte.27.3.1

Mason, K. J. (2000). The propensity of business travellers to use low-cost airlines. Journal of Transport Geography, 8(2), 107–119. https://doi.org/10.1016/s0966-6923(99)00032-0 DOI: https://doi.org/10.1016/S0966-6923(99)00032-0

Mason, K. J. (2001). Marketing low-cost airline services to business travellers. Journal of Air Transport Management, 7(2), 103–109. https://doi.org/10.1016/s0969-6997(00)00036-3 DOI: https://doi.org/10.1016/S0969-6997(00)00036-3

Morrell, P. (2005). Airlines within airlines: An analysis of US network airline responses to low cost carriers. Journal of Air Transport Management, 11(5), 303–312. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2005.07.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2005.07.002

O’Connell, J. F., & Williams, G. (2005). Passengers’ perceptions of low-cost airlines and full service carriers: A case study involving Ryanair, Aer Lingus, Air Asia and Malaysia Airlines. Journal of Air Transport Management, 11(4), 259–272. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2005.01.007 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2005.01.007

Woerth, D. E. (1995). International aviation. In P. Cappelli (Ed.), Airline labor relations in the global era: The new frontier (pp. 14–51). Cornell University Press.